Ana SayfaÖne Çıkanlar20 Kasım Geçmişten Bugünün Türkiye'sine Bırakılan İzler

20 Kasım Geçmişten Bugünün Türkiye’sine Bırakılan İzler

20 Kasım Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü Tarihçesi

20 Kasım Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü (Transgender Day of Remembrance), transfobik şiddet sonucu yaşamını yitiren transları anmak, nefret suçlarına dikkat çekmek ve ayrımcılık konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl dünya genelinde düzenleniyor.

20 Kasım’ın tarihçesi, 1998 yılında ABD’nin Boston kentinde yaşayan siyahi trans kadın Rita Hester’ın kendi evinde “kimliği belirsiz biri tarafından” bıçaklanarak öldürülmesine dayanıyor. Cinayetin ardından 4 Aralık’ta Hester’ın yaşadığı Allston semtinde mumlarla bir anma yürüyüşü düzenlendi. Hester’ın öldürülmesi; transların maruz kaldığı şiddete, bu şiddetin toplumda ve kamuoyunda yeterince görünür olmamasına yönelik tepkileri büyüttü.

1999 yılında trans kadın Gwendolyn Ann Smith, Hester’ın anısını yaşatmak ve şiddet nedeniyle hayatını kaybeden diğer transları görünür kılmak amacıyla Remembering Our Dead (Ölülerimizi Anmak) adlı internet projesini başlattı. Aynı yıl 20 Kasım’da Boston ve San Francisco’da düzenlenen anma etkinlikleri, günümüzde Transları Anma Günü olarak bilinen uluslararası anmanın başlangıcı oldu.

Başlangıçta yerel anma etkinlikleri ve internet üzerinden yürütülen çalışmalarla şekillenen 20 Kasım, zamanla uluslararası bir dayanışma ve hak mücadelesi gününe dönüştü. Dünyanın farklı ülkelerinde düzenlenen yürüyüşler, mumlu anmalar, paneller ve çeşitli etkinliklerle nefret cinayetlerinde yaşamını kaybeden transların isimleri ve hikâyeleri yaşatılmaya devam ediliyor.

20 Kasım, yalnızca yaşamını yitiren transların anıldığı bir yas günü değil; aynı zamanda transfobiye, ayrımcılığa ve şiddete karşı mücadele etmenin, eşit yaşam hakkını savunmanın ve toplumsal dayanışmayı güçlendirmenin simgesidir.

Türkiye’de 20 Kasım

Türkiye’de 20 Kasım Nefret Suçu Mağduru Transları Anma Günü, başta Pembe Hayat LGBTİ+ Dayanışma Derneği olmak üzere LGBTİ+ örgütlerinin ve hak savunucularının düzenlediği etkinliklerle gündeme taşınıyor.

Türkiye’de 20 Kasım anmalarının örgütlü bir nitelik kazanmasında, 2006 yılında Ankara’da kurulan ilk trans hakları derneği olan Pembe Hayat derneği önemli bir rol oynadı. Derneğin 2008 yılında Ankara’da düzenlediği anma etkinlikleri, zamanla Türkiye’deki trans hakları mücadelesinin önemli buluşmalarından biri hâline gelen 20 Kasım Anma Haftası’nın gelişimine katkıda bulundu. Anma haftası kapsamında düzenlenen yürüyüşler, paneller, söyleşiler, atölyeler ve kültürel etkinliklerle hem nefret cinayetlerinde yaşamını kaybeden translar anılıyor hem de transların karşı karşıya kaldığı hak ihlalleri gündeme getiriliyor. Zaman içerisinde Ankara ile sınırlı kalmayan etkinlikler, farklı şehirlerdeki LGBTİ+ örgütlerinin katılımıyla daha geniş bir dayanışma ağına dönüştü.

Türkiye’deki 20 Kasım anmalarında öne çıkan isimlerden biri 10 Kasım 2008 tarihinde Ankara Eryaman’da nefret cinayeti sonucu öldürülen trans kadın Dilek İnce’dir. Pembe Hayat Derneği, İnce’nin anısını yaşatmak amacıyla her yıl düzenlediği anma programı kapsamında nefret suçlarıyla mücadele eden hak savunucularına Dilek İnce Nefret Suçlarıyla Mücadele Onur Ödülü’nü veriyor.

Türkiye’de transların maruz kaldığı şiddet, yalnızca nefret cinayetleriyle sınırlı değil. Translar; eğitim, istihdam, barınma ve sağlık hizmetlerine erişim gibi temel alanlarda ayrımcılık ve dışlanmayla karşı karşıya kalırken nefret söylemleri, hedef göstermeler ve hukuki koruma mekanizmalarındaki eksiklikler de yaşam koşullarını etkiliyor. Bu nedenle Türkiye’de 20 Kasım; yaşamını kaybeden transların hatıralarını yaşatmanın ötesinde yaşanan hak ihlallerini görünür kılmanın, adalet taleplerini dile getirmenin ve eşit yaşam hakkı için yürütülen mücadeleyi güçlendirmenin önemli bir parçasıdır. Her yıl düzenlenen anmalar, nefret suçlarıyla mücadele etmenin ve transların temel haklarını güvence altına almanın toplumun tamamının sorumluluğu olduğunu hatırlatıyor.

2026 Yılında 20 Kasım

20 Kasım dünyada ve Türkiye’de nefret suçu mağduru transları anmak için komüniteyi bir araya getirse de Türkiye’de son birkaç yılda gerçekleşen baskıcı faaliyetler, ‘aile’ kurumu vurgulanarak atılan adımlar her gün trans nefretini yeniden üretmekte, uğruna mücadelesi verilen özgürlüğün önüne geçmektedir. Trans bireylerin devlet eliyle nefret suçlarına maruz bırakılması, sokakta ve medyadaki şiddeti ve ayrımcılığı körüklerken dil ve söylem yoluyla ortaya çıkan yeni nefret unsurlarını da üretmektedir. Trans bireylerin bu tür baskılarla karşı karşıya kalması hâlihazırdaki ötekileştirmelerin etkisini artırmıştır. Transların medya görünürlüğü, gündelik hayatın akışındaki varlıkları günbegün sınanmaya devam etmektedir. Daraltılan alanlar günümüz Türkiye’sinde öyle bir raddeye gelmiştir ki artık rejim transları kendi yaşam alanlarında bile baskılamaya çalışmaktadır. Hukuki konjonktürde haklarının savunulabilirliği şöyle dursun, “ailem güvende’’ operasyonu adı altında trans ve LGBTİ+’ların destek alabileceği dernek ve kurumlar da tek tek bu rejimin ayrımcı politikasıyla işgal edilmektedir. 

12 Eylül 2026 tarihinde düzenlenen operasyonlarıyla onlarca hak savunucusu tutuklandı, operasyonların ardından hazırlanan iddianamelerde çeşitli dernek ve kuruluşlar hakkında fesih talebi öne sürüldü. SPoD’da (Sosyal Politika, Cinsiyet Kimliği ve Cinsel Yönelim Çalışmaları Derneği), 12 Eylül’de derneğin kurucularından ikisi tutuklandı; iddianamede derneğin atölyeleri, üniversitelerle düzenledikleri ortak etkinlikler, hukuki ve psikolojik destek hizmetleri suçlamalara dayanak gösterildi. Dört aktivistin tutuklanması talebinin yanı sıra derneğin feshi talep edildi. SPoD gibi Kaos GL, HEVİ LGBTİ+ Derneği, LİSTAG, Pozitif-iz Derneği, Pozitif Yaşam Derneği, Mersin Muamma LGBTİ+ Derneği, 7 Renk LGBTİ+ Derneği hakkında da çeşitli tutuklama ve fesih talepleri gündeme geldi. 12 Eylül operasyonları çerçevesinde Ankara, Diyarbakır, Mardin, Çankırı, İstanbul, Bolu ve Antalya’dan 12 trans kadın tutuklanırken İzmir’den çoğunluğu trans 24, İstanbul’dan 12’den fazla, Mersin’den ve Kuşadası’ndan ise 20’den fazla trans tutuklandı. 12 Eylül 2026, baskınların ve gözaltıların başladığı tarihken 12 Eylül’den bu yana çeşitli iddianamelerin hazırlanması, tutuklamalar ve ofislerin mühürlenmesi aşamalı olarak devam etmekte ve kısıtlamaları artırmaktadır. Mevcut rejimin son birkaç senedir transları ve LGBTİ+’ları düşmanlaştırma odaklı çalışmaları çeşitli yasa tasarılarıyla sınırlı kalırken özellikle 2026 yılında gerilim artık son noktasına ulaşmış durumda. 

Tüm bu baskılar ve yasaklamalar Dilek İnce’ye ve Hester’e karşı işlenmiş nefret suçlarıyla birlikte düşünüldüğünde nefret ve fail temelli sorular büyük önem arz etmektedir. Günümüzde kültür ve aile kavramları geleneklere yüklenmiş bir yük gibi lanse edilmektedir. Çoğunluğun ailesi ‘güvende’ olsun diye onlarca seçilmiş aile güvensizleştirilmiştir. Bir kişi bile güvensiz hissetmesin diye uğraşmakla görevli olanlar, yoğun bir korku ve gerilim politikası içinde sokakları birçok insan için güvensizleştirmiştir. Etrafındaki her insandan korkmaya ve şüphelenmeye itilmiş bir halk, kendi toplumuna bile tereddüt içinde yaklaştıkça ve korku politikaları devam ettikçe tüm aileler güvende hissetmekten çok uzakta olacaktır.


Editör: Yaz Hocam Editörü

Kaynakça:

https://www.agos.com.tr/tr/haber/translar-hayatin-her-asamasinda-ayrimcilikla-karsi-karsiya-29485
https://bianet.org/haber/2008-den-bu-yana-1933-trans-olduruldu-169417
https://www.izmirbarosu.org.tr/Upload/files/DOC-20231118-WA0023%20(2).pdf
https://kaosgl.org/haber/nefret-sucu-magduru-translari-anma-gunu-nedir
https://sendika.org/2021/11/20-kasim-nefret-sucu-magduru-translari-anma-gunu-programi-belli-oldu-637012
https://www.evrensel.net/haber/5969789/toki-kura-cekimleri-hangi-tarihlerde-yapilacak-il-il-guncel-tarih-listesi
https://kaosgl.org/haber/lsquotransfobik-siddet-munferit-degildirrsquo
https://bianet.org/haber/pembe-hayat-hayatini-kaybeden-transseksuelleri-anacak-110938
https://kaosgl.org/haber/hayatini-kaybeden-transeksueller-ankarada-anildi
https://bianet.org/haber/12-eylulden-bugune-lgbti-lara-yonelik-operasyonlarda-neler-yasandi325414
BENZER İÇERİKLER

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Sponsor

Bu platform Nish Digital tarafından desteklenmektedir.

POPÜLER İÇERİKLER